🌋 Հայկական վանակատ. ինչպե՞ս հասավ այն փարավոնների Եգիպտոս

Հայկական լեռնաշխարհը հնագույն ժամանակներից հայտնի է եղել իր բնական հարստություններով, սակայն կա մի քար, որը հազարամյակներ շարունակ եղել է տարածաշրջանի «սև ոսկին»։ Խոսքը վանակատի կամ օբսիդիանի մասին է՝ հրաբխային ապակու, որն իր սրությամբ և գեղեցկությամբ չուներ հավասարը նախնադարյան աշխարհում։

Վանակատը Հայաստանի հրաբխային բնության եզակի պարգևն է, որը դարձավ քաղաքակրթությունների միջև առաջին կապող օղակներից մեկը։ Հնագիտական պեղումները ցույց են տալիս, որ հայկական լեռների այս սառած լավան հաղթահարել է հազարավոր կիլոմետրեր։

Հայկական վանակատի հաղթարշավը Միջագետքում

Դեռևս նեոլիթյան դարաշրջանում Միջագետքի զարգացած բնակավայրերը, որոնք չունեին քարի սեփական պաշարներ, կախված էին ներմուծվող հումքից։ Քիմիական անալիզը հաստատում է, որ Շումերում և Աքքադում հայտնաբերված գործիքների զգալի մասը պատրաստված է Արագածի և Գեղամա լեռների լանջերից արդյունահանված վանակատից։ Սա վկայում է այն մասին, որ դեռ 6-7 հազար տարի առաջ գոյություն են ունեցել կայուն առևտրային երթուղիներ։

Փարավոնների գանձարանը և հրաբխային ապակին

Հայկական վանակատը հասել է նույնիսկ հեռավոր Եգիպտոս։ Հին թագավորության ժամանակաշրջանի դամբարաններում հայտնաբերվել են օբսիդիանից պատրաստված հայելիներ, դանակներ և աչքի դիմահարդարման պարագաներ։ Քանի որ Եգիպտոսը չունի օբսիդիանի սեփական հանքավայրեր, գիտնականները եկել են այն եզրակացության, որ թանկարժեք հումքը տեղափոխվել է Հայկական լեռնաշխարհից՝ անցնելով Միջերկրական ծովի արևելյան ափերով։

Ինչո՞ւ էր վանակատն այդքան արժեքավոր

Նախքան մետաղի լայնածավալ կիրառումը, վանակատը համարվում էր ամենասուր նյութը։ Այն հեշտությամբ մշակվում էր՝ ստանալով ածելու պես սուր եզրեր, որոնք օգտագործվում էին թե՛ որպես վիրահատական գործիքներ, թե՛ որպես զենք։ Բացի այդ, դրա հայելանման փայլը հաղորդում էր առեղծվածային և աստվածային նշանակություն։

Այսօր հայկական վանակատը շարունակում է մնալ մեր երկրի այցեքարտերից մեկը՝ հիշեցնելով մեզ այն ժամանակների մասին, երբ Հայաստանը համաշխարհային առևտրի և տեխնոլոգիական առաջընթացի կարևորագույն կենտրոն էր։