🏜️ Իրականություն և առասպել. Արդյո՞ք ջայլամը գլուխը թաքցնում է ավազի մեջ

Անշուշտ, բոլորս էլ առնվազն մեկ անգամ տեսել ենք ֆիլմերում կամ մանկական մուլտֆիլմերում, թե ինչպես է ջայլամը, վտանգ զգալով, գլուխը թաքցնում ավազի մեջ։ Տարածված կարծիքի համաձայն՝ այս թռչունը պատկերացնում է, թե այդպիսով ոչ միայն գլուխը, այլև ամբողջ մարմինն է պաշտպանված թշնամուց։

Սակայն պետք է հիասթափեցնենք ձեզ. ջայլամի այսպիսի պահվածքը բացարձակ առասպել է։ Այն իրականության հետ որևէ կապ չունի և գիտականորեն չհիմնավորված պատկերացում է։

📜 Որտեղի՞ց է առաջացել այս թյուրիմացությունը

Ամենայն հավանականությամբ, այս սխալ պատկերացման հիմնադիրը հին հռոմեացի գիտնական Պլինիոս Ավագն էր։ Իր գրառումներում նա պնդում էր, որ ջայլամները, գլուխը թաղելով հողի մեջ, կարծում են, թե իրենց մարմինը դառնում է անտեսանելի թշնամու համար։

Պլինիոսի խոսքերը դարեր շարունակ ընդունվել են որպես ճշմարտություն։ Այդ ժամանակվանից ի վեր մարդկանց գիտակցության մեջ ամուր արմատացել է վտանգի պահին գլուխն ավազի մեջ թաքցնող ջայլամի կերպարը։

🧐 Ի՞նչ են հուշում փաստերը

Ջայլամաբուծական տնտեսություններում աշխատող մասնագետները երբեք չեն տեսել, որ վախեցած թռչունն այդպես վարվի։ Իրականում, վտանգի դեպքում ջայլամները կա՛մ փախչում են (զարգացնելով մինչև 70 կմ/ժ արագություն), կա՛մ հզոր հարված հասցնում իրենց երկար ոտքերով։

Այդ դեպքում ի՞նչ են տեսել հին աշխարհի վկաները։ Գոյություն ունեն մի քանի տրամաբանական բացատրություններ.

• Մարսողություն. Ջայլամները հաճախ գլուխը կռացնում են գետնին՝ մանր քարեր փնտրելու համար, որոնք անհրաժեշտ են կերակուրը ստամոքսում մարսելու համար։

• Հանգիստ. Երկար վազքից հետո թռչունը կարող է գլուխը դնել գետնին, որպեսզի հանգստացնի պարանոցի հոգնած մկանները։

• Բնադրում. Ձվադրման շրջանում նրանք գլուխը հաճախ ցածր են պահում՝ բնի մեջ ձվերը դասավորելու կամ շրջելու նպատակով։

❓ Ինչո՞ւ է գլուխը թաքցնելն անհնար

Եթե նույնիսկ պատկերացնենք, որ ջայլամը որոշել է այդ կերպ թաքնվել, ապա մի շարք անպատասխան հարցեր են առաջանում.

1. Շնչառություն. Ջայլամն ունի զարգացած շնչառական համակարգ։ Ինչպե՞ս կարող է նա շնչել ավազի տակ. չէ՞ որ նա ջրասուզակ չէ։

2. Ինքնապաշտպանություն. Գլուխը թաղելով՝ թռչունը զրկվում է թե՛ տեսողությունից, թե՛ լսողությունից։ Նա չէր կարողանա իմանալ, թե երբ է վտանգն անցել։

3. Գոյատևում. Նման պահվածքը կդարձներ ջայլամին հեշտ որս ցանկացած գիշատիչի համար, ինչը կհանգեցներ տեսակի վերացմանը։

Այսպիսով, ջայլամներն իրականում շատ ավելի խելացի և դիմացկուն են, քան ներկայացվում է հանրահայտ առասպելում։ 🧬