Ստեփան Ղամբարյան

Ստեփան Ղամբարյանը ծնվել է 1879 թվականի հունիսի 23-ին Թիֆլիսի մոտակայքում գտնվող Կոջոր ավանում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Ռիգայում, որից հետո մեկնել է Եվրոպա և 1899-1906 թվականներին սովորել Գերմանիայի առաջատար համալսարաններում՝ մասնագիտանալով օրգանական քիմիայի ոլորտում։ Նա տարիներ շարունակ ուսումնասիրել է օրգանական պերօքսիդների քայքայման մեխանիզմները, ինչը հետագայում դարձավ օրգանական քիմիայի կարևորագույն ուղղություններից մեկը։\n\n1920 թվականին հրավիրվելով Երևանի պետական համալսարան՝ Ղամբարյանը ձեռնամուխ եղավ բուհի օրգանական քիմիայի ամբիոնի և լաբորատորիայի կազմակերպմանը։ Նա նաև հիմնադրել և ղեկավարել է բժշկական, գյուղատնտեսական և պոլիտեխնիկական ինստիտուտների քիմիայի ամբիոնները՝ դառնալով Հայաստանում քիմիական կրթության գլխավոր մշակը։ 1926 թվականին նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1935 թվականին՝ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործչի կոչում։\n\n1938 թվականին Ստեփան Ղամբարյանը անդարձ չմնաց ստալինյան բռնաճնշումներից և անհիմն մեղադրանքներով աքսորվեց 10 տարով։ 1944 թվականին նա վերադարձավ Երևան և անմիջապես վերսկսեց իր գիտական գործունեությունը, իսկ 1945 թվականին ընտրվեց ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ։ Մեծանուն գիտնականը մահացել է 1948 թվականին Մոսկվայում, իսկ 1955 թվականին հետմահու ամբողջությամբ արդարացվել է։ Նրա բրոնզաձույլ կիսանդրին այսօր զարդարում է ԵՊՀ կենտրոնական մասնաշենքի ճեմասրահը։