Սիրանույշ (Մերոպե Սահակի Կանտարջյան)
Siranush
Դերասանուհի, հայկական թատրոնի ողբերգակՍիրանույշը հայ թատերական արվեստի ամենապայծառ աստղերից է, ում անունը խորհրդանշում է մի ամբողջ դարաշրջան։ Նա օժտված էր բացառիկ դրամատիկական տաղանդով, հզոր ձայնով և բեմական անկրկնելի հմայքով։ Սիրանույշը համարվում է հայկական «Համլետի» լավագույն մարմնավորողներից մեկը և կանացի կերպարների անգերազանցելի վարպետը։
Հետաքրքիր փաստեր
- 01
Նա պատմության մեջ եզակի կին դերասանուհիներից է, ով համարձակվել և հանճարեղորեն խաղացել է Համլետի դերը՝ արժանանալով համաշխարհային քննադատների հիացմունքին։
- 02
Սիրանույշը տիրապետում էր մի քանի լեզուների և հաճախ ներկայացումների ժամանակ արտասանում էր բնագրով։
- 03
Նրա բեմական անունը՝ «Սիրանույշ», ընտրվել է դեռևս կարիերայի սկզբում և դարձել հայ ժողովրդի ամենասիրելի անուններից մեկը։
- 04
Դերասանուհին հայտնի էր իր անդադար շրջագայություններով. նա հանդես է եկել Կոստանդնուպոլսում, Թիֆլիսում, Երևանում, Բաքվում և Եվրոպայի տարբեր քաղաքներում։
- 05
Ժամանակակիցները նրան անվանում էին «Հայկական Սառա Բեռնար»՝ ընդգծելով նրա արվեստի համաշխարհային մակարդակը։
Կենսագրական
Սիրանույշը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում՝ արհեստավորի ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել տեղի հայկական դպրոցներում, որտեղ էլ առաջին անգամ ի հայտ է եկել նրա սերը դեպի գրականությունն ու թատրոնը։ Իր բեմական գործունեությունը սկսել է 1873 թվականին Պոլսի «Պետրոս Մաղաքյան» թատերախմբում։
Նրա ստեղծագործական կյանքը բաժանվում է մի քանի կարևոր փուլերի, սակայն ամենաբեղուն շրջանը կապված է Կովկասի և մասնավորապես Թիֆլիսի հայկական թատրոնի հետ։ Սիրանույշի խաղացանկը ներառում էր համաշխարհային դասականների գլուխգործոցները՝ Շեքսպիր, Շիլլեր, Հյուգո։ Նրա մարմնավորած Օֆելյայի, Մարգարիտ Գոթիեի և Մեդեայի կերպարները մնացել են որպես հայ դերասանական արվեստի անհասանելի օրինակներ։
Սիրանույշը ոչ միայն մեծ արտիստ էր, այլև հասարակական գործիչ, ով իր արվեստով բարձրացնում էր ժողովրդի ազգային ինքնագիտակցությունը։ Նա կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել է Եգիպտոսում, որտեղ էլ կնքել է իր մահկանացուն՝ թողնելով հարուստ ժառանգություն, որը մինչ օրս ոգեշնչում է հայ թատրոնի նոր սերունդներին։