Հովհաննես Այվազովսկի

Հովհաննես (Իվան) Այվազովսկին ծնվել է 1817 թվականի հուլիսի 29-ին Ղրիմի Թեոդոսիա քաղաքում՝ սնանկացած հայ վաճառական Գևորգ Այվազյանի (Այվազ) ընտանիքում։ Վաղ տարիքից նա դրսևորել է նկարչական և երաժշտական ակնհայտ տաղանդ։ Թեոդոսիայի քաղաքապետի աջակցությամբ նա ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի կայսերական ակադեմիա, որն ավարտել է ոսկե մեդալով՝ ստանալով Եվրոպայում ճանապարհորդելու և կրթությունը շարունակելու իրավունք։

Եվրոպական շրջագայության ընթացքում նրա աշխատանքները, հատկապես ծովային տեսարանները, արժանացան համաշխարհային ճանաչման և բարձր գնահատականի, այդ թվում՝ հռչակավոր նկարիչ Ջոզեֆ Թըրների կողմից։ Ռուսաստան վերադառնալուց հետո Այվազովսկին նշանակվեց Ռուսական ռազմածովային նավատորմի պաշտոնական նկարիչ, սակայն նա նախընտրեց ապրել և ստեղծագործել իր հարազատ Թեոդոսիայում։ Նրա ամենահայտնի կտավներից են «Իններորդ ալիքը», «Սև ծովը», «Նավաբեկություն» և հայկական թեմաներով ստեղծված «Նոյն իջնում է Արարատից» աշխատանքը։

Այվազովսկին իր ողջ կյանքի ընթացքում սերտ կապ է պահպանել հայկական մշակույթի և իր ժողովրդի հետ։ Նա մեծապես աջակցել է հայ արվեստագետներին և ապաստան է տրամադրել 1890-ական թվականների օսմանյան կոտորածներից փախած հայերին։ Մեծանուն նկարիչը մահացել է 1900 թվականի մայիսի 2-ին Թեոդոսիայում և թաղվել տեղի Սուրբ Սարգիս հայկական եկեղեցու բակում, որտեղ նրա շիրիմին փորագրված են պատմիչ Մովսես Խորենացու խոսքերը․ «Անմահ հիշատակ թողեց ինքն իրեն»։