
Հրաչյա Ներսիսյան
Hrachya Nersisyan
թատրոնի և կինոյի դերասանՀայ թատրոնի և կինոյի մեծանուն վարպետ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Հրաչյա Ներսիսյանը հայ դերասանական արվեստի ամենավառ և ինքնատիպ դեմքերից է։ Նրա կերտած դրամատիկական ու ողբերգական կերպարները դարձել են հայ բեմարվեստի ու կինեմատոգրաֆիայի դասական արժեքներ։
Հետաքրքիր փաստեր
- 01
Ծնվել է Նիկոմեդիայում (ներկայիս Իզմիթ, Թուրքիա) և նախնական կրթությունը ստացել է Կոստանդնուպոլսի ֆրանսիական, ամերիկյան և հայկական վարժարաններում։
- 02
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին զորակոչվել է օսմանյան բանակ և ծառայել որպես թարգմանիչ, ինչի շնորհիվ տիրապետել է մի քանի օտար լեզուների։
- 03
Նրա անմոռանալի կինոդերերից են Պեպոն («Պեպո», 1935 թ.), Հակոբը («Զանգեզուր», 1938 թ.) և Ներսես ախպերը («Տժվժիկ», 1961 թ.), որը դարձավ դերասանի վերջին և ամենասիրված էկրանային աշխատանքներից մեկը։
- 04
1956 թվականին նրան շնորհվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի բարձրագույն կոչումը։
Կենսագրական
Հրաչյա Ներսիսյանը ծնվել է 1895 թվականի նոյեմբերի 12-ին (նոր տոմարով՝ նոյեմբերի 24-ին) Օսմանյան կայսրության Նիկոմեդիա քաղաքում՝ արհեստավորի ընտանիքում։ Սովորել է Կոստանդնուպոլսի Սեն-Բարբ ֆրանսիական քոլեջում, Ռոբերտ քոլեջում և Էսայան վարժարանում։ Բեմական առաջին քայլերն արել է Կոստանդնուպոլսում՝ 1915 թվականից հանդես գալով հայկական թատերախմբերում։
1922 թվականին Ներսիսյանը տեղափոխվել է Խորհրդային Հայաստան և 1923 թվականից ընդգրկվել Երևանի Առաջին պետական թատրոնի (այժմ՝ Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն) թատերախմբում, որտեղ ստեղծագործել է մինչև կյանքի վերջը։ Բեմում նա փայլել է ինչպես ազգային, այնպես էլ համաշխարհային դրամատուրգիայի գլուխգործոցներում՝ կերտելով Պաղտասար աղբարի («Պաղտասար աղբար»), Օթելլոյի («Օթելլո»), Լիր արքայի («Արքա Լիր»), Պրոտասովի («Կենդանի դիակ») և բազմաթիվ այլ խորապես հոգեբանական կերպարներ։
1925 թվականից սկսվել է նրա բեղմնավոր գործունեությունը հայկական կինոյում։ Համո Բեկնազարյանի «Նամուս» (1925 թ.), «Զարե» (1926 թ.), «Խասփուշ» (1927 թ.), «Պեպո» (1935 թ.) և «Զանգեզուր» (1938 թ.) ֆիլմերում նրա դերակատարումները մեծ համբավ բերեցին դերասանին։ Հրաչյա Ներսիսյանը վախճանվել է 1961 թվականի նոյեմբերի 6-ին Երևանում՝ թողնելով անգնահատելի ժառանգություն հայ մշակույթի պատմության մեջ։
