
Ղևոնդ Ալիշան
Ghevond Alishan
բանաստեղծ, բանասեր, պատմաբան, աշխարհագրագետՂևոնդ Ալիշանը հայ մեծանուն բանաստեղծ, բանասեր, պատմաբան և աշխարհագրագետ է, Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ։ Նա իր հայրենաշունչ ստեղծագործություններով և գիտական կոթողային աշխատություններով հսկայական դեր է խաղացել հայ ազգային ինքնագիտակցության զարթոնքի գործում։
Հետաքրքիր փաստեր
- 01
«Բազմավեպ» հանդեսում իր հայրենասիրական բանաստեղծությունները հրատարակել է Նահապետ ստորագրությամբ, որի պատճառով ժողովուրդը նրան սիրով անվանել է Հայոց Նահապետ։
- 02
Չնայած ողջ կյանքում անդադար գրել ու երգել է Հայաստանի, նրա բնության ու պատմական հուշարձանների մասին, նա երբևէ ոտք չի դրել պատմական հայրենիքում։
- 03
Եղել է եվրոպական մի շարք գիտական հաստատությունների անդամ և արժանացել ֆրանսիական ակադեմիայի Պատվո լեգեոնի դափնեկրի կոչմանը։
Կենսագրական
Ղևոնդ Ալիշանը (իսկական անունը՝ Քերովբե Ալիշանյան) ծնվել է 1820 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ դրամագետ-հնագետի ընտանիքում։ 1832 թվականին տեղափոխվել է Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզի, որտեղ ստացել է կրթություն և 1838 թվականին դարձել Մխիթարյան միաբանության անդամ։ Նա տասնամյակներ շարունակ զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ, եղել է «Բազմավեպ» հանդեսի խմբագիրը, ինչպես նաև դասավանդել է Փարիզի Մուրատյան վարժարանում։\n\nԱլիշանը գրական ասպարեզ է իջել որպես բանաստեղծ՝ սկզբում գրելով գրաբարով, իսկ ավելի ուշ՝ աշխարհաբարով, ինչը մեծապես նպաստել է նոր հայերենի զարգացմանը։ Նրա բանաստեղծությունները և պատմա-գեղարվեստական «Յուշիկք հայրենեաց հայոց» երկերը դարձան 19-րդ դարի հայ ազատագրական ձգտումների և հայրենասիրության խորհրդանիշը։ Նա երիտասարդությանը կոչ էր անում պահպանել մայրենի լեզուն և պայքարել հայրենիքի ազատության համար։\n\nԲացի գրական գործունեությունից, Ալիշանը թողել է հսկայական գիտական ժառանգություն։ Նրա հեղինակած «Շիրակ», «Սիսուան», «Այրարատ» և այլ տեղագրական ու պատմական աշխատությունները մինչ օրս համարվում են հայագիտության անկյունաքարերը։ Մեծանուն գիտնականն ու բանաստեղծը մահացել է 1901 թվականին Վենետիկում և թաղվել Սուրբ Ղազար կղզում։
