Ակսել Բակունց (Ալեքսանդր Թևոսյան)

Ակսել Բակունցը ծնվել է 1899 թվականի հունիսի 13-ին Սյունյաց աշխարհի սրտում՝ գեղատեսիլ Գորիս քաղաքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի ծխական դպրոցում, որից հետո ուսումը շարունակել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ Ճեմարանական տարիները վճռորոշ եղան նրա աշխարհայացքի և գրական ճաշակի ձևավորման համար։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Բակունցը, որպես կամավորական, մասնակցել է Էրզրումի, Կարսի և Սարդարապատի հերոսամարտերին՝ կանգնելով հայրենիքի պաշտպանության դիրքերում։ Պատերազմից հետո նա մեկնել է Ուկրաինա՝ բարձրագույն կրթություն ստանալու Խարկովի գյուղատնտեսական ինստիտուտում, որն ավարտել է 1923 թվականին։

Վերադառնալով հայրենիք՝ Բակունցն անցնում է ակտիվ գրական և հասարակական գործունեության։ Լույս են տեսնում նրա հանճարեղ պատմվածքների ժողովածուները, այդ թվում՝ «Մթնաձորը», որը հայ դասական արձակի գլուխգործոցներից է։ Նրա գրիչը ծնում է այնպիսի անմահ կերպարներ ու պատմություններ, ինչպիսիք են «Ալպիական մանուշակը», «Միրհավը», «Սպիտակ ձին» և «Նամակ ռուսաց թագավորին»։

Ցավոք, տաղանդավոր գրողի կյանքն ու ստեղծագործական թռիչքն ընդհատվեցին ամենածաղկուն շրջանում։ 1930-ական թվականների ստալինյան բռնաճնշումների ալիքը չշրջանցեց նաև Բակունցին։ Նա անդամակցում էր հայ մտավորականների այն սերուցքին, որոնք մեղադրվեցին ազգայնականության մեջ։ 1936 թվականին նա ձերբակալվեց և մեկ տարի տևած տանջալից բանտարկությունից հետո՝ 1937 թվականի հուլիսին, գնդակահարվեց՝ անավարտ թողնելով բազմաթիվ գրական հույսեր ու ծրագրեր, այդ թվում՝ «Խաչատուր Աբովյան» մեծածավալ վեպը։ Ակսել Բակունցը հետմահու արդարացվեց 1955 թվականին, իսկ նրա թողած գրական ժառանգությունը հավերժ մնաց հայ մշակույթի ոսկե ֆոնդում։