Aram Khachaturian
🎂 Օրվա հայտնին

Արամ Խաչատրյան

Aram Khachaturian

1903 – 1978

Կոմպոզիտոր, դիրիժոր, մանկավարժ

Արամ Խաչատրյանը 20-րդ դարի համաշխարհային երաժշտության ամենավառ ու ինքնատիպ դեմքերից է։ Նա հայ դասական երաժշտարվեստի հիմնադիրն է, ում ստեղծագործությունները հանճարեղ կերպով միահյուսում են հայկական ժողովրդական ակունքներն ու եվրոպական սիմֆոնիկ ավանդույթները։ Նրա «Սուսերով պարը» և «Սպարտակ» բալետը նվաճել են աշխարհի ամենահեղինակավոր բեմերը՝ դառնալով մարդկության մշակութային ժառանգության անբաժանելի մասը։

Հետաքրքիր փաստեր

  • 01

    Արամ Խաչատրյանը երաժշտությամբ պրոֆեսիոնալ մակարդակով սկսել է զբաղվել բավականին ուշ՝ 19 տարեկանում, երբ ընդունվել է Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարան, ընդ որում՝ մինչ այդ նա նույնիսկ նոտաներ չգիտեր։

  • 02

    Նրա հանրահայտ «Սուսերով պարը» ծնվել է ընդամենը մի քանի ժամում, երբ «Գայանե» բալետի բեմադրության նախօրեին թատրոնի տնօրինությունը պահանջել է ավելացնել ևս մեկ արագ, դինամիկ պար։

  • 03

    ԱՄՆ-ում «Սուսերով պարի» հանրաճանաչությունն այնքան մեծ էր, որ 1948 թվականին ամերիկյան հայտնի ամսագրերից մեկը Խաչատրյանին հռչակեց «Տարվա մարդ» երաժշտության ոլորտում։

  • 04

    1960-ական թվականներին Հռոմի Պապ Պիոս 12-րդը Վատիկանում հատուկ ընդունելություն է կազմակերպել կոմպոզիտորի պատվին և նրան պարգևատրել թանկարժեք հուշամեդալով՝ բարձր գնահատելով նրա արվեստը։

  • 05

    Խաչատրյանը մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել իր ժամանակի խոշորագույն արվեստագետների, այդ թվում՝ Սալվադոր Դալիի, Չարլի Չապլինի և Էռնեստ Հեմինգուեյի հետ։

  • 06

    Նա հանդիսանում է Հայկական ԽՍՀ պետական օրհներգի երաժշտության հեղինակը։

Կենսագրական

Արամ Խաչատրյանը ծնվել է 1903 թվականի հունիսի 6-ին Թիֆլիսում (այժմ՝ Թբիլիսի)՝ արհեստավորի ընտանիքում։ Մանկության տարիներին սերը երաժշտության հանդեպ դրսևորվել է տեղական փողային նվագախմբերի կատարումները լսելով և տանը ինքնուս կերպով տարբեր գործիքներ նվագելով։

1921 թվականին երիտասարդ Արամը տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ սկզբում ընդունվել է համալսարանի կենսաբանական ֆակուլտետ, սակայն շուտով հասկացել է, որ իր իրական կոչումը երաժշտությունն է։ Գնեսինների ուսումնարանում թավջութակի դասարանն ավարտելուց հետո նա ուսումը շարունակել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայի ստեղծագործական բաժնում։

արդեն 1930-ական թվականներին Խաչատրյանի անունը հայտնի դարձավ ողջ աշխարհում։ Նրա Դաշնամուրի կոնցերտը (1936 թ.) և Ջութակի կոնցերտը (1940 թ.) մեծ ճանաչում բերեցին հեղինակին։ Սակայն նրա ստեղծագործական գագաթնակետը դարձան «Գայանե» (1942 թ.) և «Սպարտակ» (1954 թ.) բալետները, որոնք առանձնանում են իրենց արտահայտչականությամբ, վառ դրամատուրգիայով և հարուստ գործիքավորմամբ։

Կյանքի երկրորդ կեսին Արամ Խաչատրյանը ծավալել է ակտիվ դիրիժորական և մանկավարժական գործունեություն։ Նա համերգներով հանդես է եկել աշխարհի ավելի քան 50 երկրներում՝ անձամբ ղեկավարելով սեփական գործերի կատարումները։ Որպես պրոֆեսոր՝ նա կրթել է կոմպոզիտորների մի քանի սերունդ։

Մեծանուն արվեստագետը մահացել է 1978 թվականի մայիսի 1-ին Մոսկվայում։ Նրա մարմինը տեղափոխվել է Երևան և ամփոփվել Կոմիտասի անվան պանթեոնում։ Արամ Խաչատրյանի թողած հարուստ ժառանգությունն այսօր էլ շարունակում է հնչել աշխարհի լավագույն համերգասրահներում՝ վառ պահելով հայ մշակույթի փառքը։

Վերադառնալ գլխավոր էջ