Մեծ մելասսայի հեղեղը (1919)․ երբ Բոստոնը «խեղդվեց» քաղցր աղետի մեջ

1919 թվականի հունվարի 15-ին Բոստոն քաղաքում տեղի ունեցավ պատմության ամենաանսովոր և ողբերգական արդյունաբերական աղետներից մեկը՝ հայտնի որպես Մեծ մելասսայի հեղեղ։ Մի հսկայական պահեստային բաք, որը լցված էր մելասսայով (քաղցր, խիտ օշարակ), հանկարծ պայթեց՝ ստեղծելով քաղցր, բայց մահաբեր ալիք։

Ինչպե՞ս տեղի ունեցավ աղետը

Բաքը պատկանում էր United States Industrial Alcohol Company ընկերությանը և գտնվում էր քաղաքի հյուսիսային հատվածում՝ բնակելի թաղամասի մոտ։ Այն պարունակում էր մոտ 8.7 միլիոն լիտր մելասսա։

Պայթյունի պահին բաքի պատերը չդիմացան ճնշմանը, և հսկայական քանակությամբ մելասսա դուրս թափվեց՝ ձևավորելով մոտ 7-8 մետր բարձրությամբ ալիք, որը շարժվում էր մոտ 50 կմ/ժ արագությամբ։

Աղետի հետևանքները

Մելասսայի ալիքը բառացիորեն «մաքրեց» փողոցները՝

• քանդելով շենքեր

• շուռ տալով վագոններ

• վնասելով երկաթուղային գծերը

Արդյունքում՝

• 21 մարդ զոհվեց

• 150-ից ավելի մարդ վիրավորվեց

Մելասսայի խիտ և կպչուն բնույթը փրկարարական աշխատանքները դարձնում էր չափազանց բարդ․ մարդիկ և առարկաներ literally «խրվել էին» այդ նյութի մեջ։

Ինչո՞ւ պայթեց բաքը

Հետաքննությունը ցույց տվեց, որ պատճառները մի քանիսն էին․

• Բաքի վատ կառուցվածք և թույլ նյութեր

• Անբավարար փորձարկում

• Ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխություն (ձմեռային ցուրտից հետո հանկարծ տաքացում, որը բարձրացրել էր ներսի ճնշումը)

Հետաքրքիր փաստեր

• Տարածքը ամիսներ շարունակ մաքրվում էր մելասսայից

• Ասում են՝ նույնիսկ տարիներ անց, շոգ օրերին, օդում զգացվում էր քաղցր հոտ

• Այս դեպքը դարձավ ԱՄՆ-ում արդյունաբերական անվտանգության օրենքների խստացման պատճառներից մեկը

Պատմական նշանակությունը

Մելասսայի հեղեղը ոչ միայն ողբերգություն էր, այլ նաև շրջադարձային պահ՝ ինժեներական ստանդարտների և շինարարական վերահսկողության համար։ Այն ցույց տվեց, թե որքան վտանգավոր կարող է լինել նույնիսկ «անվնաս» թվացող նյութը, եթե անտեսվում են անվտանգության կանոնները։