Ագամեմնոնի դիմակը․ առասպել, թե՞ իրականություն

Հին հունական աշխարհը լի է լեգենդներով, որոնք դարեր շարունակ համարվել են պարզապես երևակայության արդյունք։ Այդպիսի պատմություններից ամենահայտնիներից մեկն է Տրոյական պատերազմը, որի մասին գրել է Հոմերոս-ը իր նշանավոր «Իլիական» ստեղծագործության մեջ։ Երկար ժամանակ այս պատմությունը ընկալվում էր որպես գեղարվեստական հորինվածք, սակայն 19-րդ դարում իրավիճակը փոխվեց։

Գերմանացի հնագետ Հենրիխ Շլիման-ը ձեռնամուխ եղավ ապացուցելու, որ Տրոյական պատերազմը իրական պատմական հիմք ունի։ Նրա պեղումները Փոքր Ասիայի հյուսիս-արևմուտքում բացահայտեցին հին քաղաքի՝ Տրոյա-ի մնացորդները։ Սա մեծ շրջադարձ էր գիտության մեջ․ պարզ դարձավ, որ առասպելների հիմքում կարող են իրական իրադարձություններ լինել։

Միկենեում հայտնաբերված գաղտնիքը

1876 թվականին Շլիմանը պեղումներ սկսեց Միկենե քաղաքում՝ նպատակ ունենալով գտնել լեգենդար արքա Ագամեմնոն-ի հետքերը։ Պեղումների ընթացքում նա հայտնաբերեց մի քանի հարուստ դամբարաններ, որտեղ թաղված էին բարձր խավի ներկայացուցիչներ։

Դամբարաններում գտնված ամենահետաքրքիր առարկաներից էին ոսկե դիմակները, որոնք հին հույները դնում էին մահացածների դեմքերին։ Այդ դիմակներից մեկը առանձնացավ իր մշակվածությամբ և արտաքին տեսքով։ Շլիմանը հայտարարեց, որ դա հենց Ագամեմնոնի դիմակն է։

Ինչո՞ւ է այն այդքան հայտնի

Այս դիմակը յուրահատուկ է նրանով, որ այն փորձում է վերարտադրել մարդու իրական դեմքի գծերը։ Եթե այն իսկապես պատկանել է Ագամեմնոնին, ապա դա կարող է լինել պատմության մեջ պահպանված ամենահին «դիմանկարներից» մեկը։

Սակայն ժամանակակից գիտությունը զգուշավոր է այս հարցում։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ դիմակը կարող է թվագրվել ավելի վաղ ժամանակաշրջանի, քան Ագամեմնոնի ենթադրյալ կյանքը։ Այսինքն՝ այն հավանաբար պատկանել է մեկ այլ ազդեցիկ անձի։

Առասպել և գիտություն՝ կողք կողքի

Չնայած վիճաբանություններին, «Ագամեմնոնի դիմակ» անվանումը ամուր հաստատվել է պատմության մեջ։ Այն դարձել է ոչ միայն հնագիտական կարևոր գտածո, այլև խորհրդանիշ այն բանի, թե ինչպես կարող են առասպելներն ու իրականությունը միախառնվել։

Այս պատմությունը ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ հին աշխարհը դեռ լի է գաղտնիքներով, որոնք սպասում են իրենց բացահայտմանը։